Czym jest Egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe oraz kto go zdaje? Czym jest Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej? Kim jest doradca zawodowy oraz co zawierają Informatory o egzaminach zawodowych? Odpowiedzi na te i inne pytania odkryją poszczególne litery alfabetu.



A

A - Adaptacja zawodowa

Adaptacja zawodowa - proces mający na celu przystosowanie się do wymagań stawianych przez środowisko pracy zawodowej (nowe otoczenie, nową grupę społeczną oraz nowe wymagania zawodu i stanowiska pracy) oraz przywrócenie aktywności zawodowej (ponowne zatrudnienie) osób, które pracę utraciły lub których zwolnienie jest planowane w związku z restrukturyzacją. Każdy uczestnik współczesnego rynku pracy stanie przed koniecznością adaptacji zawodowej – jedna praca przez całe życie nie jest już możliwa.

A - Aktywne poszukiwanie pracy

Aktywne poszukiwanie pracy -  Osoba aktywnie szukająca pracy to według definicji Głównego Urzędu Statystycznego (wykorzystywanej w Badaniu Aktywności Ekonomicznej Ludności) – osoba, która poczyniła konkretne starania, aby znaleźć pracę,  m.in. podjęła jedno z następujących działań: - zgłosiła się do powiatowego urzędu pracy, - poszukiwała pracy przez krewnych, znajomych lub bezpośrednio w zakładach pracy, poprzez ogłoszenia w prasie, poprzez prywatne biuro pośrednictwa pracy, - uczestniczyła w testach, rozmowach kwalifikacyjnych, - starała się zorganizować własną firmę lub warsztat pracy.

A - Agencje zatrudnienia

Agencje  zatrudnienia – niepubliczne jednostki organizacyjne  świadczące usługi w zakresie pośrednictwa pracy, pośrednictwa do pracy  za granicą u pracodawców zagranicznych, poradnictwa zawodowego,  doradztwa personalnego i pracy tymczasowej.

A - Autoprezentacja

Autoprezentacja - jedna z technik oddziaływania społecznego polegająca na wywołaniu pozytywnej postawy u partnera poprzez przekazywanie mu informacji o osobie, manipulowanie własnym obrazem lub sytuacji.

A - Asertywność

Asertywność - oznacza zdolność człowieka do szczerego, zrównoważonego i precyzyjnego wyrażania własnych myśli, opinii, poglądów, pragień i uczuć. Odbywać się to musi jednak w sposób bezpośredni, szczery i akceptowany społeczniem, przy jednoczesnym zaakceptowaniu prawa innych ludzi do czynienia tego samego. Asertywność jest jednym z warunków przyczyniających się do zwiększenia pewności siebie i prezentacji własnej osoby w pozytywnym świetle.

B

B - Bezrobocie

Bezrobocie - zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych do pracy i deklarujących chęć jej podjęcia, nie znajduje faktycznego zatrudnienia z różnych powodów.

B - Bezrobocie sezonowe

Bezrobocie sezonowe - bezrobocie spowodowane okresową zmiennością warunków klimatycznych i cyklów produkcyjnych w niektórych rodzajach działalności gospodarki, zwłaszcza w rolnictwie.

B - Bezrobocie strukturalne

Bezrobocie strukturalne - bezrobocie spowodowane niedostosowaniem struktury podaży pracy do struktury popytu na pracę (np. wg kwalifikacji).

B - Burza mózgów

Burza mózgów – technika grupowego rozwiązywania problemów stosowana w celu pobudzenia lub wzmożenia procesu twórczego polegająca na wymyślaniu sposobów rozwiązywania problemu przez każdego z uczestników grupy i poddawaniu rozwiązań grupowej ocenie

B - Bezpieczeństwo i higiena pracy

Bezpieczeństwo i higiena pracy - są to założenia programy i przepisy, które mają za zadanie chronić pracowników przed niebezpieczeństwami związanymi z pracą. Programy higieny mają zapobiegać zagrożeniom zdrowia związanym z istniejącymi warunkami pracy. Przepisy te określają kryteria bezpieczeństwa wyposażenia stanowiska pracy, jego otoczenia np. odpowiedniego oświetlenia czy ogrzewania. Określają także obowiązki każdego pracodawcy, do których należą między innymi:

- zapewnienie pracownikom odpowiednich szkoleń,

- uświadamiających stopień ryzyka towarzyszącego ignorowaniu przepisów BHP,

- podjęcie działań prewencyjnych i kontrolnych.

C

C - Cele kształcenia

Cele kształcenia - określają konkretne umiejętności lub zachowania, które osoby uczące się powinny opanować z chwilą zakończenia określonego etapu nauki (po ukończeniu kursu, jednostki modułowej, jednostki szkoleniowej). W przypadku modułowych programów szkolenia zawodowego wyróżniamy cele kształcenia dla kursu (cele ogólne), cele kształcenia dla jednostek modułowych (cele operacyjne – wynikowe) oraz cele kształcenia dla jednostek szkoleniowych (cele operacyjne – szczegółowe).
Źródło: http://innowacyjneprogramy.pl/?mod=data

C - Centralna Komisja Egzaminacyjna

Centralna Komisja Egzaminacyjna - to instytucja powołana w 1999 r. przez Sejm RP na mocy Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. Ma siedzibę w Warszawie. Do jej zadań należy:

-opracowywanie propozycji standardów wymagań, będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów oraz egzaminów, we współpracy w szczególności z zainteresowanymi ministrami, szkołami wyższymi, jednostkami badawczo-rozwojowymi, organizacjami pracodawców i samorządami zawodowymi;

-przygotowywanie pytań, zadań i testów oraz ich zestawów do przeprowadzania sprawdzianu i egzaminów;

-opracowywanie, we współpracy z okręgowymi komisjami egzaminacyjnymi, a w zakresie egzaminów zawodowych również z ministrami właściwymi dla zawodów, oraz ogłaszanie informatorów zawierających w szczególności opis zakresu sprawdzianu i egzaminów, przykładowe pytania, zadania i testy oraz kryteria ich oceniania;

-dokonywanie analizy wyników sprawdzianów i egzaminów, oraz składanie ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania corocznych sprawozdań o poziomie osiągnięć uczniów na poszczególnych etapach kształcenia;

-przygotowywanie i upowszechnianie programów doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania i oceniania;

-inspirowanie badań naukowych i innowacji w dziedzinie oceniania i egzaminowania;

-koordynowanie działalności okręgowych komisji egzaminacyjnych oraz nadzorowanie ich prac związanych z opracowywaniem propozycji zestawów zadań, pytań i testów do sprawdzianu i egzaminów, a także nadzorowanie prac związanych z ich przeprowadzaniem, w tym ocenianiem przez okręgowe komisje egzaminacyjne prac egzaminacyjnych, w celu zapewnienia jednolitości i jakości działań wykonywanych przez okręgowe komisje egzaminacyjne oraz porównywalności wyników sprawdzianu i egzaminów.

C - Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej (CIiPKZ)

Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej (CIiPKZ) – placówka funkcjonująca w ramach wojewódzkiego urzędu pracy, będąca wyspecjalizowaną jednostką w prowadzeniu poradnictwa zawodowego poprzez świadczenie usług w zakresie planowania kariery zawodowej na rzecz bezrobotnych i poszukujących pracy, a także na rzecz pracodawców w zakresie pomocy w doborze kandydatów do pracy. Do jej zadań należy przede wszystkim:

  • udzielanie pomocy w podejmowaniu decyzji zawodowych i aktywnym poszukiwaniu zatrudnienia oraz poruszaniu się po rynku pracy,
  • gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie informacji o zawodach, o lokalnym, regionalnym i krajowym rynku pracy, o działalności pozostałych instytucji rynku pracy oraz o możliwościach zdobywania i podnoszenia kwalifikacji zawodowych,
  • dysponowanie informacjami o programach rynku pracy, które ułatwiają zatrudnienie,
  • usługi psychologiczne (badania psychologiczne) i doradcze w zakresie badania predyspozycji i kompetencji zawodowych, określania wskazanych kierunków dalszego kształcenia i szkolenia,
  • organizacja projektów dotyczących aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i poszukujących pracy.

Źródło: Kargulowa A., O teorii i praktyce poradnictwa. Poradnik akademicki, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2006; CIiPKZ Podkarpacia, http://www.wup-rzeszow.pl/cipkz/?cPath=11//4

C - Charakterystyka zawodowa

Charakterystyka zawodowa – dokument opracowany na podstawie analizy zawodu, zawierający wykaz czynności zawodowych, wykaz wiadomości i umiejętności wymaganych przy wykonywaniu zawodu, opis pożądanych cech psychofizycznych i przeciwwskazań oraz zarys drogi prowadzącej do wyuczenia się go.

C - Czas pracy

Czas, w którym pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania czynności zawodowych. Pozostawanie w dyspozycji pracodawcy jest równoznaczne z gotowością do wykonywania poleceń oraz faktycznym ich wykonywaniem. Dany okres jest wliczany do czasu pracy nawet wtedy, gdy pracownik jedynie pozostaje w dyspozycji pracodawcy, czyli oczekuje na polecenia pracodawcy będąc gotowym do ich wykonania. Faktyczne wykonywanie pracy nie jest w tym przypadku warunkiem koniecznym, aby dany okres został wliczony do czasu pracy. Normy, wymiar i rozkład czasu pracy określa w Polsce kodeks pracy, a  w skali międzynarodowej konwencje i zalecenia Międzynarodowej Organizacji Pracy.

C - Cechy osobowości

Cechy osobowości - to właściwości psychiczne i fizyczne charakteryzujące daną osobę i różniące ją od innych pod względem zachowania oraz przebiegu procesów psychicznych. Cechy osobowości są trwałe i względnie stabilne. Stanowią o różnicach między ludźmi. Założenie, że ludzie przejawiają cechy te w sposób konsekwentny, stanowi podstawę do przewidywania ich przyszłego zachowania. Do podstawowych cech osobowości należą: neurotyzm (lęk, skłonność do depresji, wrogość), ekstrawertyzm (ciepło, towarzyskość, aktywność), otwartość (uczucia, działania, idee, wartości), ugodowość (skromność, zaufanie, bezpośredniość), sumienność (kompetencja, porządek, obowiązkowość).

C - Curriculum vitae (cv, życiorys)

Curriculum vitae (cv, życiorys) - jest to dokument, który dostarcza podstawowych informacji potrzebnych przy poszukiwaniu pracy. Przedstawia dane osobowe, wykształcenie i historię zatrudnienia. Życiorysy zawierają wyszczególnienie najważniejszych dziedzin doświadczenia i osiągnięć, które przedstawione są w formie prostych, pozytywnych stwierdzeń, uporządkowanych w kolejności wygodnej dla osoby czytającej czyli odwrotnej do porządku chronologicznego. Kolejnymi punktami, które muszą być uwzględnione w życiorysie są:

- szczegóły dotyczące kwalifikacji zawodowych (szkolenia i kursy),

- informacje dotyczące znajomości języków obcych,

- obsługi komputera,

- szczególne umiejętności,

- zainteresowania.

Przy tworzeniu życiorysu pamiętać należy o tym, że staje się on wizytówką każdego kandydata do pracy, dlatego tak ważny jest wybór odpowiednich informacji. Dane, które przedstawiamy w CV powinny przedstawiać przyszłego pracownika w jak najlepszym świetle. Do dokumentu tego mogą być też dołączone referencje oraz koniecznie zgoda na przetwarzanie danych osobowych kandydata przez potencjalnego pracodawcę.

D

D - Doradca zawodowy

udziela pomocy w formie grupowych i indywidualnych porad zawodowych młodzieży i osobom dorosłym w wyborze zawodu, kierunku kształcenia i szkolenia, uwzględniając ich możliwości psychofizyczne i sytuację życiową, a także potrzeby rynku pracy oraz możliwości systemu edukacyjnego. Doradca pomaga nie tylko w wyborze zawodu czy szkoły, ale także doradza przy zmianie profesji, wyborze kierunku studiów, samozatrudnieniu czy poszukiwaniu pracy (klasyfikacja zawodów MPiPS, Grupa Wielka 2 ¬SPECJALIŚCI, nr 2410203: DORADCA ZAWODOWY). Uprawnienia do wykonywania w Polsce zawodu doradcy zawodowego w publicznych służbach zatrudnienia regulują przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20.04.2004 r., (Dz. U. Nr 99 poz. 1001 z późn. zm.).

D - Dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe

dokument potwierdzający, że dana osoba zdała egzamin i posiada kwalifikacje w danym zawodzie. Na dyplomie widnieją wyniki, ustalone przez okręgową komisję egzaminacyjną, jakie uzyskała dana osoba w stosunku do ogólnopolskich standardów wymagań, będących podstawą przeprowadzania egzaminu. Wyniki podawane są w procentach ilości punktów możliwych do uzyskania. Dyplom wydaje okręgowa komisja egzaminacyjna.

D - Deklaracja przystąpienia do egzaminu zawodowego

Deklaracja przystąpienia do egzaminu zawodowego - pisemną deklarację przystąpienia do egzaminu zawodowego w danym zawodzie składa dyrektorowi szkoły każdy uczeń, który chce po zakończeniu szkoły przystąpić do egzaminu zawodowego. Musi ją złożyć nie później niż do dnia 20 grudnia roku szkolnego, w którym przystępuje do egzaminu zawodowego. W przypadku likwidacji lub przekształcenia szkoły absolwent, który ukończył szkołę we wcześniejszych latach, pisemną deklarację wraz ze świadectwem ukończenia szkoły składa dyrektorowi komisji okręgowej. Osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za równorzędne świadectwom ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych lub szkół ponadpodstawowych, deklarację składają dyrektorowi komisji okręgowej. Deklarację składa się na specjalnym druku, który otrzymuje się w szkole lub w okręgowej komisji egzaminacyjnej. Można je również pozyskać ze strony internetowej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej – www.cke.edu.pl (załącznik do procedur: http://www.cke.edu.pl/images/files/zawodowe/procedury/zal_01.pdf).

D - Dojrzałość zawodowa

Dojrzałość zawodowa - zachowania związane z identyfikacją, wyborem, planowaniem i realizacją celów zawodowych,. Gotowość pod względem postaw i wiedzy do radzenia sobie z takimi zadaniami, jak poszukiwanie pracy zawodowej, przygotowywanie się do niej, przystosowanie, dalszy rozwój oraz przejście na emeryturę.

D - Dokumenty aplikacyjne

Dokumenty aplikacyjne - opracowany zestaw dokumentów wymaganych do ubiegania się o zatrudnienie (m.in. życiorys zawodowy, list motywacyjny, referencje, kwestionariusz osobowy, świadectwa, dyplomy, zaświadczenia).

D - Doradztwo zawodowe

Doradztwo zawodowe - to proces, w którym doradca zawodowy pomaga klientowi w osiągnięciu lepszego zrozumienia siebie samego w odniesieniu do środowiska pracy, aby umożliwić mu realistyczny wybór lub zmianę zatrudnienia lub też osiągnięcie właściwego dostosowania zawodowego.

D - Dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe

Dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe - jest dokumentem potwierdzającym, że dana osoba zdała egzamin potwierdzający kwalifikacje w konkretnym zawodzie, to znaczy posiada kwalifikacje w danym zawodzie.

Odnotowane są na nim wyniki, ustalone przez okręgową komisję egzaminacyjną, jakie uzyskała dana osoba w stosunku do ogólnopolskich standardów wymagań, będących podstawą przeprowadzania egzaminu. Wyniki podawane są w procentach ilości punktów możliwych do uzyskania. Dyplom wydaje okręgowa komisja egzaminacyjna.

D - Działalność gospodarcza

Działalność gospodarcza - zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Forma aktywności przedsiębiorców działających na rynku.

D - Dziedziczenie zawodów

Dziedziczenie zawodów – przekazywanie zawodu wykonywanego przez ojca/matkę synowi/córce wraz

z nagromadzonym doświadczeniem, tradycją rodzinną, zdobytymi przywilejami.

D - Dane personalne (dane biograficzne)

Dane personalne (dane biograficzne) - są to dane, które dotyczą pracownika bądź kandydata do pracy, oparte na określonych kryteriach. Kryteria te dotyczą min. wymaganej wiedzy, doświadczenia, kwalifikacji i wskazują, że dana osoba jest odpowiednia na dane stanowisko. Dane biograficzne to również informacje, takie jak:

- płeć, wiek,
- doświadczenie i kwalifikacje zawodowe,
- miejsce zatrudnienia,
- stanowiska zajmowane poza miejscem pracy,
- zainteresowania i sposoby spędzenia wolnego czasu,
- plany i oczekiwania odnośnie stanowiska pracy lub kariery.

Każda z tych informacji, znajduje się najczęściej w kwestionariuszu danych osobowych, bądź w kwestionariuszu danych biograficznych, który jest bardziej szczegółowy. Dane personalne mają określone znaczenie dla pracodawcy, a ich ważność jest odpowiednio punktowana. Analiza danych personalnych jest szczególnie przydatna w sytuacjach, kiedy o ograniczoną liczbę etatów ubiega się duża ilość kandydatów. Można wówczas określić progową ilość punktów, i według tego wyselekcjonować odpowiednich kandydatów.

E

E - Egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe

zwany także egzaminem zawodowym to egzamin zewnętrzny, nieobowiązkowy, przeprowadzany przez okręgową komisję egzaminacyjną (OKE). Egzamin ten jest formą oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu danego zawodu, określonych w standardach wymagań, będących podstawą przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Przeprowadzany jest dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych: zasadniczych szkół zawodowych, techników, techników uzupełniających i szkół policealnych. Procedury organizowania i przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w 2013 roku (PDF). Źródło: Centralna Komisja Egzaminacyjna, http://www.cke.edu.pl/77-o-egzaminie.html

E - Egzamin zewnętrzny

Egzamin zewnętrzny - to egzamin przeprowadzony przez instytucję zewnętrzną względem szkoły, pod jej nadzorem, z wykorzystaniem opracowanych przez nią jednolitych wymagań (zadań egzaminacyjnych), kryteriów oceniania i zasad przeprowadzania egzaminu. Sprawdzany jest przez niezależnych od szkoły egzaminatorów. Jego istotę stanowi oddzielenie procesu sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów od procesu kształcenia, dzięki czemu możliwe jest uzyskanie porównywalnej i obiektywnej oceny poziomu osiągnięć zdających. W polskim systemie egzaminów zewnętrznych, instytucjami zewnętrznymi odpowiedzialnymi za przygotowanie i przeprowadzenie egzaminów są Centralna Komisja Egzaminacyjna i okręgowe komisje egzaminacyjne.

E - EURES

EURES (EURopean Employment Services - Europejskie Służby Zatrudnienia) - powstał w celu ułatwienia swobodnego przepływu pracowników w ramach krajów Europejskiego Obszaru Ekonomocznego (25 krajów Unii Europejskiej + Norwegia, Islandia i Szwajcaria). Jest to międzynarodowa sieć pośrednictwa pracy, obejmująca takie instytucje jak publiczne służby zatrudnienia, związki zawodowe, organizacje pracodawców i inne organizacje pozarządowe. Całość jest koordynowana przez Komisję Europejską.

Polską kadrę sieci EURES tworzą:

  • Menedżer Krajowy EURES wraz z zespołem, pracujący w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej 
  • Kierownicy Liniowi EURES - Wojewódzki Urząd Pracy 
  • Doradcy EURES - Wojewódzki Urząd Pracy 
  • Powiatowi asystenci EURES - każdy powiatowy urząd pracy

Rola i zadania doradcy EURESWspomaganie i realizowanie usług EURES, dotyczące wyszukiwania miejsc pracy i rekrutacji: 

  • informacja- promocja systemu, opis oferowanych usług, możliwości i warunki podjęcia zatrudnienia poza granicami zamieszkania 
  • doradztwo- sprawdzanie wspólnie z klientem, jego możliwości i umiejętności zawodowych, ocenianie kwalifikacji i szans rozwoju zawodowego 
  • pomoc dla pracowników i pracodawców w procesie rekrutacji.

E - Etat

Stanowisko służbowe przewidziane w zestawie funkcji i w budżecie instytucji zatrudniającej. Jest to stała posada wynikająca z podziału pracy w organizacji. Etat jest pojęciem odrębnym od pracownika, który może być zatrudniony na pełny etat czyli pracować w pełnym wymiarze czasu pracy, jednak nie większym niż maksymalny czas dopuszczony prawem pracy (w Polsce 40 godzin tygodniowo). Pracownik może również podjąć zatrudnienie na część etatu czyli w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy czym ta część, oznaczana jest zwyczajowo ułamkiem naturalnym (1/2 etatu, 1/3 etatu, ¼ etatu, itd.) i dowolnie ustalona w umowie o pracę. Zatrudnienie u jednego pracodawcy na więcej niż cały etat jest zabronione prawem. Wolny, nieobsadzony przez pracownika etat nazywany jest wakatem.
Potocznie pojęcie etatu  rozumiane jest jako stałe zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę na określonym stanowisku lub jako praca w pełnym, 40-godzinnym wymiarze godzin.

F

F - Formy pozaszkolne (Pozaszkolne formy kształcenia)

formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego i praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe. Źródło: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 205, poz. 1206)

G

G - Gminne Centra Informacji

Gminne Centra Informacji - placówki ukierunkowane na aktywizację zawodową i społeczną społeczności lokalnych oraz ożywienie lokalnego rynku pracy poprzez oferowanie dostępu do źródeł informacji o zawodach, ofertach pracy i innych informacji służących poszukiwaniu zatrudnienia. Adresy GCI na Podkarpaciu: http://www.sieniawa.infocentrum.com.pl/?KatID=3.

I

I - Informatory o egzaminach zawodowych

Informatory opisujące egzamin dla wybranego zawodu, zawierające:

  • ogólne informacje o egzaminie potwierdzającym kwalifikacje w danym zawodzie;
  • opis etapu pisemnego egzaminu wraz z omówieniem wymagań egzaminacyjnych z przykładowymi zadaniami, wraz z prawidłowymi odpowiedziami;
  • opis etapu praktycznego egzaminu wraz z omówieniem wymagań egzaminacyjnych, ogólnych kryteriów oceniania i przykładowym zadaniem praktycznym;
  • załączniki:
    • standard wymagań egzaminacyjnych dla danego zawodu,
    • przykład instrukcji do etapu pisemnego,
    • przykład karty odpowiedzi do etapu pisemnego,
    • przykład informacji do etapu praktycznego,
    • wzór dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

Opracowywanie informatorów (we współpracy z okręgowymi komisjami egzaminacyjnymi) oraz ich ogłaszanie jest statutowym zadaniem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej ma obowiązek zamieścić Informatory na stronie internetowej CKE nie później niż do dnia 1 września roku poprzedzającego rok, w którym przeprowadzany jest egzamin zawodowy. Dla uczniów kształcących się w szkołach zawodowych, Informatory o egzaminach potwierdzających kwalifikacje zawodowe są dostępne w szkołach. Centralna Komisja Egzaminacyjna oraz niektóre okręgowe komisje egzaminacyjne zamieściły na swoich stronach internetowych pełne teksty wydanych informatorów. Wszystkie Informatory jako egzemplarze okazowe otrzymały centra informacji i planowania kariery zawodowej oraz biblioteki pedagogiczne.

I - Informacja zawodowa

Informacja zawodowa - jest najczęściej definiowana jako zbiory danych potrzebnych danej osobie do podejmowania kolejnych decyzji edukacyjnych, zawodowych oraz wejścia na rynek pracy - decyzji związanych z zatrudnieniem. Zakres treści, metod i kanałów przekazywanych informacji jest dostosowywany do etapu rozwoju zawodowego tej osoby oraz rodzaju podejmowanych decyzji. Informację zawodową można podzielić na trzy grupy:

  • informację dotyczącą edukacji, czyli dane o szkołach, warunkach kształcenia, przedmiotach nauczania, możliwościach dalszego kształcenia;
  • informacją dotyczące zawodu, czyli dane o zadaniach i wykonywanych czynnościach, narzędziach i środkach pracy, wymaganiach psychofizycznych stawianych kandydatom do zawodu;
  • informację o pracy w zawodzie, czyli dane o rynku pracy, możliwościach zatrudnienia na lokalnym rynku pracy, warunkach pracy, możliwościach awansu, doskonalenia zawodowego, przekwalifikowania się w wypadku utraty pracy bądź trudności w znalezieniu jej.

J

J - Jednostka modułowa

część modułu kształcenia w zawodzie, obejmująca logiczny i możliwy do wykonania wycinek pracy, o wyraźnie określonym początku i zakończeniu, który nie podlega zwykle dalszym podziałom, a jego rezultatem jest produkt, usługa lub istotna decyzja. Zawiera ona szczegółowe cele kształcenia, materiał nauczania, ćwiczenia, środki dydaktyczne, wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki, propozycje metod sprawdzania i oceny osiągnięć edukacyjnych ucznia.

Źródło: Modułowy program nauczania dla zawodu. Materiał metodyczny dla autorów programu, MENiS-DKZiU, Warszawa 24 kwietnia 2003.

K

K - Kwalifikacje zawodowe

wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych efektów kształcenia - zbiór wiadomości, zakres umiejętności i cech psychofizycznych niezbędnych do samodzielnego wykonywania zestawu zadań zawodowych właściwych dla danego zawodu i umożliwiający podjęcie zatrudnienia. Źródło: http://innowacyjneprogramy.pl/?mod=data

K - Kompetencje zawodowe

uprawnienia do działania w określonym obszarze zawodowym na podstawie uzyskanych kwalifikacji, pozwalających na właściwe rozwiązywanie zadań zawodowych. Uprawnienia te są stwierdzone w odpowiednim dokumencie kwalifikacyjnym, określającym ewentualnie tytuł i stopień zawodowy. Źródło: http://innowacyjneprogramy.pl/?mod=data target="_BLANK">

K - KRAJOWY OŚRODEK WSPIERANIA EDUKACJI ZAWODOWEJ i USTAWICZNEJ

KRAJOWY OŚRODEK WSPIERANIA EDUKACJI ZAWODOWEJ i USTAWICZNEJ - jest centralną, publiczną placówką doskonalenia nauczycieli o ogólnopolskim zasięgu działania. Organem prowadzącym Ośrodek jest Minister Edukacji Narodowej.

KOWEZiU inspiruje, przygotowuje i koordynuje zadania w zakresie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli kształcenia zawodowego oraz nauczycieli szkół dla dorosłych.

W KOWEZiU są opracowywane i realizowane przedsięwzięcia edukacyjne związane z kolejnymi etapami przemian edukacyjnych w Polsce.

Ośrodek współpracuje z innymi centralnymi placówkami edukacyjnymi oraz instytucjami rządowymi i organizacjami pozarządowymi w kraju i za granicą. Zajmuje się także gromadzeniem, przetwarzaniem i rozpowszechnianiem informacji pedagogicznej z zakresu kształcenia zawodowego.

K - Kapitał Ludzki

Kapitał Ludzki - pojęcie oznaczające zasób wiedzy, umiejętności oraz potencjału zawartego w każdym człowieku i w społeczeństwie, jako całości, określającym zdolności do pracy, adaptacji do zmian w otoczeniu oraz możliwości kreacji nowych rozwiązań.

K - Kariera

Kariera - droga profesjonalnego rozwoju, którą człowiek ma zamiar przejść w swym zawodowym życiu. Seria stanowisk zawodowych, zajmowanych przez daną osobę od okresu młodzieńczego do emerytalnego.

K - Klasyfikacja zawodów i specjalności

Klasyfikacja zawodów i specjalności - jest pięciopoziomowym, hierarchicznie usystematyzowanym źródłem zawodów i specjalności występujących na rynku pracy. Grupuje poszczególne zawody (specjalności) w coraz bardziej zagregowane grupy oraz ustala ich symbole i nazwy.

Klasyfikacja służy ujednoliceniu nazewnictwa zawodów i specjalności występujących na rynku pracy oraz racjonalnemu planowaniu obsługi rynku pracy i określeniu jego struktury zawodowej. Klasyfikacja jest stosowana w szczególności w zakresie:

  • pośrednictwa i poradnictwa zawodowego;
  • szkolenia osób poszukujących pracy oraz dokształcania pracowników;
  • gromadzenia danych do określania polityki zatrudnienia, kształcenia i szkolenia zawodowego;
  • prowadzenia badań, analiz, prognoz i innych opracowań dotyczących rynku pracy.

K - Klub Pracy

Klub Pracy - zajęcia aktywizacyjne dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, których celem jest nabycie przez osoby w nich uczestniczące umiejętności poszukiwania zatrudnienia. Uczestnicy zajęć tworzą grupę wsparcia, wymieniają się doświadczeniami oraz wspierają i motywują się wzajemnie do dalszego, aktywnego działania. Bardzo ważne jest budowanie atmosfery zaufania i wzajemnej akceptacji. Wszyscy, którzy biorą udział w zajęciach Klubu Pracy, mają prawo do nieodpłatnego korzystania z wszelkich form pomocy, m.in.:

- w korzystaniu z bazy danych o ofertach pracy i zakładach pracy,

- korzystania z wiedzy i wsparcia lidera klubu pracy,

- konsultacji indywidualnych, służących korekcie dotychczasowego sposobu działania,

- pomocy lidera klubu pracy i pozostałych specjalistów instytucji w określaniu indywidualnego planu działania.

K - Kompetencje

Kompetencje - są to ustalone zbiory wiedzy i umiejętności, typowych zachowań, standardowych procedur, sposobów rozumowania, które można zastosować bez potrzeby nowego uczenia się.

K - Kształcenie formalne

Kształcenie formalne - system kształcenia oparty na stałych pod względem czasu i treści nauki formach (klasy, stopnie, szkoły, programy i podręczniki), prowadzący od nauczania początkowego do uniwersytetu i włączający - obok kursów wykształcenia ogólnego - wiele programów specjalnych oraz instytucji stacjonarnego kształcenia technicznego i zawodowego.

K - Kształcenie nieformalne

Kształcenie nieformalne - świadoma i zorganizowana działalność kształcąco - wychowująca prowadzona poza ustanowionym formalnym systemem szkolnym, umożliwiająca określonej grupie uczestników osiągnięcie założonych celów kształcenia.

K - Kształcenie incydentalne

Kształcenie incydentalne - trwający przez całe życie nie zorganizowany i niesystematyczny proces nabywania przez każdego człowieka wiadomości, sprawności, przekonań i postaw na podstawie codziennego doświadczenia oraz wpływów wychowawczych otoczenia.

L

L - Ludność aktywna zawodowo

Ludność  aktywna zawodowo - są to osoby wykonujące pracę  przynoszącą im dochód lub zarobek, a także bezpłatnie pomagające w  prowadzeniu rodzinnej działalności gospodarczej – pracujący oraz osoby  poszukujące pracy i zdolne do jej podjęcia – bezrobotni.

L - Ludność bierna zawodowo

Ludność  bierna zawodowo - są to osoby posiadające wyłącznie  własne niezarobkowe źródło utrzymania lub pozostające na utrzymaniu  innych osób.

L - List motywacyjny

List motywacyjny - jest to dokument stanowiący cześć aplikacji. To indywidualna prezentacja kandydata adresowana do konkretnego pracodawcy. Piszemy go zgłaszając swoją kandydaturę na określone stanowisko lub zakreślając interesujący nas obszar obowiązków. List motywacyjny ma zachęcić czytającego do zapoznania się z CV i rozważenia kandydatury osoby ubiegającej się o pracę. Dlatego musi dostarczać jak najwięcej informacji dotyczących kandydata, z jednoczesnym zachowaniem krótkiej i treściwej formy. Powinien też  przekonać czytającego, że jego autor jest osobą idealnie nadającą się do pracy w danej firmie.

M

M - Modułowy program nauczania dla zawodu

to zestaw modułów kształcenia w zawodzie i odpowiadających im jednostek modułowych, wyodrębnionych na podstawie określonych kryteriów umożliwiających zdobywanie wiedzy oraz kształtowanie umiejętności i kompetencji personalnych i społecznych właściwych dla zawodu. W programach nauczania o strukturze modułowej występuje integracja treści teoretycznych i praktycznych; nie ma podziału na zajęcia praktyczne i teoretyczne. Źródło: Pfeiffer A., Suliga M., Opracowanie programu nauczania dla zawodu krok po kroku, KOWEZiU, 2012

M - Mobilność zawodowa

Mobilność zawodowa - to elastyczność zawodowa, pozwalająca na dostosowywanie się do nowych wymagań na stanowisku pracy, do nowych rozwiązań organizacyjnych, a także do przekwalifikowania się.

M - Motywacja

Motywacja – to stan gotowości do podjęcia działań, które z pewnych względów są dla danej osoby istotne. Jest siłą, która napędza do osiągania celów i pokonywania trudności. Motywacja w bardziej naukowym ujęciu to wszystkie mechanizmy odpowiedzialne za podjęcie, ukierunkowanie, podtrzymanie i zakończenie działań.

M - Mobbing

Mobbing - jest to trwające w czasie prześladowanie psychiczne jednostki przez inną osobę lub grupę osób, w celu jej destrukcji lub wyeliminowania z kolektywu pracy. Daje jej się w ten sposób do zrozumienia, iż nie ma dla niej miejsca w grupie.Działania takie polegają na poddawaniu osoby, obranej za kozła ofiarnego, systematycznym oraz stygmatyzującym ją w oczach grupy atakom, co w konsekwencji prowadzi do zniszczenia jej integralności fizycznej i psychicznej. Nie chodzi tu jednak o otwartą agresję, lecz o ukrytą, zakamuflowaną strategię, której ofiara początkowo nie dostrzega. Do najbardziej typowych przejawów mobbingu w miejscu pracy należy izolowanie ofiary, utrudnianie jej komunikowania z otoczeniem, upokarzanie, dyskredytowanie, zastraszanie, powierzanie zadań niewspółmiernych z jej kompetencjami, wydawanie sprzecznych lub niemożliwych do wykonania poleceń, nieustanne kontrolowanie, etc.

N

N - Negocjacje

Negocjacje - jest to dwustronny proces komunikowania się, którego celem jest osiągnięcie porozumienia.

Negocjacje nie są ani współpracą, ani walką. Jest to połączenie zdolności bycia asertywnym (umiejętność mówienia "nie") i nastawienie na współpracę (kooperacja). W negocjacjach ważną rolę odgrywa czynnik psychologiczny i osobowość negocjatorów, a więc ich kultura osobista, sposób mówienia, ubiór. Negocjacje dzielą się na: twarde, w których stawiamy bezwzględnie warunki; miękkie z tendencją do ulegania i uników. Negocjatorami powinny być osoby wszechstronne, rozeznane w sytuacji polityczno-gospodarczej, stosujące umiejętnie elementy dyplomacji i współpracy.

O

O - Obszar zawodowy

Powszechnie uznana sfera (dziedzina) działalności zawodowej, na którą składa się określona liczba zawodów pokrewnych pod względem środków i przedmiotów pracy lub zbiorów funkcji występujących w różnych zawodach (np. funkcje nadzoru, kontroli, funkcje społeczne, menedżerskie itp.). Przykłady obszarów zawodowych: budownictwo, mechanika, elektrotechnika, informatyka itd. Źródło: http://innowacyjneprogramy.pl/?mod=data

O - Ośrodek egzaminacyjny

Ośrodek egzaminacyjny - ośrodkiem egzaminacyjnym może być: szkoła, placówka kształcenia praktycznego, placówka kształcenia ustawicznego lub pracodawca, którzy mają upoważnienie dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej do zorganizowania egzaminu.

O - Ocenianie kryterialne

Ocenianie kryterialne - polega na obligatoryjnym (obowiązkowym) stosowaniu przyjętych kryteriów w sprawdzaniu i ocenianiu pracy ucznia, w celu wytworzenia porównywalnego obrazu osiągnięć zdającego.

O - Okręgowe komisje egzaminacyjne

Okręgowe komisje egzaminacyjne - to instytucje utworzone przez Ministra Edukacji Narodowej w celu zorganizowania i przeprowadzenia egzaminów zewnętrznych na terenie podległym danej OKE. Podstawowe zadania okręgowych komisji egzaminacyjnych określone zostały w Ustawie o systemie oświaty.

Do zadań okręgowych komisji egzaminacyjnych należy w szczególności:

-przeprowadzanie sprawdzianów i egzaminów;

-przygotowywanie, w porozumieniu z Centralną Komisją Egzaminacyjną, propozycji pytań, zadań i testów oraz ich zestawów, do przeprowadzania sprawdzianu i egzaminów; przygotowywanie, w porozumieniu z Centralną Komisją Egzaminacyjną, propozycji pytań, zadań i testów oraz kryteriów ich oceniania, do informatorów;

-analizowanie wyników sprawdzianów i egzaminów, oraz formułowanie wniosków;

-opracowywanie i przekazywanie sprawozdań z przeprowadzonych sprawdzianów i egzaminów, dyrektorom szkół, organom prowadzącym szkoły, kuratorom oświaty i Centralnej Komisji Egzaminacyjnej;

-szkolenie kandydatów na egzaminatorów i egzaminatorów;

-współpraca z innymi okręgowymi komisjami egzaminacyjnymi oraz Centralną Komisją

Egzaminacyjną;

-prowadzenie ewidencji egzaminatorów;

-współpraca z kuratorami oświaty właściwymi ze względu na zasięg terytorialny komisji, w sprawach związanych z przeprowadzaniem sprawdzianu i egzaminów, o których mowa w art. 9 ust. 1, oraz doskonaleniem nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania, egzaminowania i badania osiągnięć edukacyjnych uczniów.

O - Ochotnicze Hufce Pracy (OHP)

Ochotnicze Hufce Pracy (OHP) -  wykonują zadania państwa na rzecz młodzieży powyżej 15 roku życia i bezrobotnych do 25 roku życia w zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania. Podstawowym celem działalności OHP jest stwarzanie młodzieży warunków prawidłowego rozwoju społecznego i zawodowego poprzez aktywne budowanie systemu pomocy dla grup najsłabszych, organizowanie i wspieranie form wychodzenia z ubóstwa, bezrobocia i patologii społecznych.

O - Orientacja zawodowa

Orientacja zawodowa - to długofalowa działalność wychowawcza, obejmująca swym zasięgiem wszystkie działania wychowawcze - szkoły, rodziców i innych osób, grup oraz instytucji - mające na celu przygotowanie młodzieży do podejmowania kolejnych decyzji edukacyjno-zawodowych oraz planowania kariery zawodowej. Przygotowanie to następuje przez:

- rzekazywanie uczniom informacji o możliwościach kształcenia na różnych poziomach oraz etapach rozwoju zawodowego oraz możliwościach zatrudnienia po ukończeniu nauki i zdobyciu zawodu;

-kształtowanie umiejętności samopoznania i samooceny predyspozycji psychofizycznych;

-kształtowanie aktywnej postawy wobec własnej kariery zawodowej, na podstawie wskazywania roli aspiracji edukacyjnych i zawodowych w życiu jednostki oraz roli pozytywnej motywacji do dalszego kształcenia.

P

P - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie

dokument zawierający obowiązkowe dla danego zawodu zestawy umiejętności i treści nauczania, umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych. Zawarte są w niej tzw. treści stałe zawodu, nie podlegające szybkim zmianom, wynikające z podstawowych funkcji pełnionych przez pracownika zatrudnionego na różnych stanowiskach pracy. Zestawy umiejętności i treści określone w podstawie programowej muszą być uwzględnione w programach nauczania dla danego zawodu..

Nowe podstawy programowe dla każdego zawodu, stanowiące wyciąg z rozporządzenia w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (http://www.koweziu.edu.pl/index.php?id=pp_lista). Nowa podstawa programowa kształcenia w zawodach obowiązuje od 1 września 2012 roku.

Źródło: Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej, http://www.koweziu.edu.pl/index.php?id=pp_lista, Ministerstwo Edukacji Narodowej, http://www.men.gov.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=2689%3Apodstawa-programowa-ksztacenia-w-zawodach-podpisania-przez-ministra&catid=55%3Aksztacenie-i-kadra-ksztacenie-zawodowe-default&Itemid=80

P - Poziomy osiągnięć/poziomy biegłości

Poziomy osiągnięć/poziomy biegłości - opis kompetencji osoby rozwiązującej test w określonym obszarze wiedzy czy umiejętności, zazwyczaj definiowanych jako uporządkowane kategorie na kontinuum i często określane mianem od „podstawowe" do „zaawansowane" lub od „początkujący" do „ekspert". Kategorie tworzą szeroki zakres kwalifikowanych zachowań.

P - Praca

Praca - proces złożonej aktywności fizyczno-umysłowej człowieka, której celem jest przekształcenie zasobów naturalnych w dobra zaspokajające ludzkie potrzeby; jeden z czynników produkcji (obok ziemi i kapitału). Praca doprowadziła do wykształcenia takich celów, potrzeb i warunków egzystencji człowieka, które są przetworzeniem i rozwinięciem potrzeb materialnych, ukształtowaniem dążeń nowych, właściwych tylko ludziom. Każde społeczeństwo na swój użytek tworzy własną definicję pracy i człowieka pracującego. Praca jest tym, za co uważa ją dane społeczeństwo. W społeczeństwach o gospodarce rynkowej wyróżnia się cztery formy pracy: zatrudnienie (w tym praca na własny rachunek), nieodpłatną pracę w domu (głównie kobiet, ale także wszelkie czynności typu „zrób to sam"), pracę ściśle powiązaną z formą spędzania wolnego czasu oraz pracę wolontariuszy, podejmujących celowo zorientowany wysiłek na rzecz środowiska społecznego.

P - Pracodawca

Pracodawca - jednostka organizacyjna, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, także osobę fizyczną, jeżeli zatrudniają one co najmniej jednego pracownika.

P - Predyspozycje

Predyspozycje - naturalne lub wyuczone zdolności kandydata do pracy w określonej dziedzinie zawodowej.

P - Przedsiębiorca

Przedsiębiorca - osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, nie będąca osobą prawną, której oddzielna ustawa przyznaje zdolność prawną -wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

P - Podstawa programowa

Podstawa programowa - to zasadniczy akt prawny, regulujący działania edukacyjne po to, aby każdy uczeń, niezależnie od tego gdzie i przez kogo jest edukowany, nauczony był nie mniej niż ustala to podstawa programowa.

Podstawy programowe określają, jakim celom ma służyć i jakie zadania ma realizować kształcenie szkolne. Zawierają one zbiór podstawowych treści nauczania, precyzują, jakie wiadomości i umiejętności powinien opanować uczeń w toku kształcenia. Wskazują, co musi być wspólne dla wszystkich polskich uczniów, niezależnie od tego, jaki program będzie realizował nauczyciel.

P - Program nauczania dla zawodu

Program nauczania dla zawodu - to podstawowy dokument, opracowany na bazie podstawy programowej, w oparciu o który realizowane są zadania edukacyjne określone w podstawie programowej dla danego zawodu.

Stanowi on zbiór usystematyzowanych, celowych układów umiejętności i treści nauczania, ujętych w podstawie programowej kształcenia w danym zawodzie, wraz ze wskazówkami dotyczącymi realizacji procesu kształcenia i oceniania osiągnięć edukacyjnych ucznia.

P - Płaca realna

Płaca realna - jest to suma wartości dóbr i usług, które można nabyć za daną płacę nominalną w różnych porównywalnych okresach.

P - Płaca nominalna

Płaca  nominalna - są to łączne wypłaty pieniężne i wartość  świadczeń zaliczanych do wynagrodzenia, wypłacone pracownikowi w określonym czasie (miesiącu, roku), liczone w walucie bieżącej danego kraju.

R

R - Rehabilitacja zawodowa osób niepełnosprawnych

Rehabilitacja zawodowa osób niepełnosprawnych - ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. W ramach rehabilitacji zawodowej podejmowanych jest szereg działań, które mają na celu pomoc w powrocie osób niepełnosprawnych na rynek pracy.

R - Rehabilitacja społeczna osób niepełnosprawnych

Rehabilitacja społeczna osób niepełnosprawnych - ma na celu umożliwianie osobom niepełnosprawnym uczestnictwa w życiu społecznym. Realizowana jest przede wszystkim przez:

- wyrabianie zaradności osobistej i pobudzanie aktywności społecznej osoby niepełnosprawnej,

- wyrabianie umiejętności samodzielnego wypełniania ról społecznych,

- likwidację barier, w szczególności architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, technicznych, w komunikowaniu się i dostępie do informacji,

- kształtowanie w społeczeństwie właściwych postaw i zachowań sprzyjających integracji z osobami niepełnosprawnymi.

R - Rozwój kariery zawodowej

Rozwój kariery zawodowej - ogół czynników: psychologicznych, socjologicznych, edukacyjnych, fizycznych i ekonomicznych oraz szans, które łącznie wpływają na kształtowanie kariery osoby w ciągu całego jej życia. W szczególności te aspekty indywidualnego doświadczenia, które są istotne przy dokonywaniu wyborów oraz przystąpieniu do realizacji działań edukacyjnych, zawodowych i pozazawodowych.

R - Rynek pracy

Rynek pracy – to zespół mechanizmów umożliwiający kontakt pracodawców z pracownikami, miejsce spotkania popytu na pracę (zapotrzebowania na pracowników) z podażą pracy (kształtowaną przez osoby chętne do jej podjęcia), w wyniku którego dokonuje się transakcja pomiędzy oferującymi pracę za określoną płacę (pracobiorcami) a jej nabywcami (pracodawcami).

R - Rekrutacja

Rekrutacja - jest to proces poszukiwania, informowania oraz przyciągania kandydatów na określone stanowisko pracy w celu jego obsadzenia. Jest to zbiór uporządkowanych działań mających na celu:

- zaprezentowanie oferty firmy na danym rynku pracy (tzn. dotarcie do ściśle określonego rodzaju pracowników)

- przyciągnięcie i wywołanie zainteresowania odpowiednich kandydatów pod względem jakościowym i ilościowym.

Rekrutacja może spełniać funkcję: informacyjną (mającą na celu przedstawienie warunków pracy i zatrudnienia), motywacyjną (mającą na celu skupienie uwagi odpowiednich kandydatów) oraz wstępnej selekcji (która eliminuje niepotrzebne zgłoszenia).

Pierwszym etapem rekrutacji powinna być analiza pracy, która prowadzi do przygotowania opisu stanowiska pracy, stanowiącego fundament do oceny kandydata w późniejszej fazie selekcji. Na podstawie analizy pracy tworzy się  profil wymagań stanowiska pracy i kwalifikacji pracownika. Wiedząc jakie wymagania powinien spełniać nowy pracownik możemy sformułować ofertę pracy i rozpocząć poszukiwania m.in. za pomocą ogłoszeń prasowych, ogłoszeń w biurach pracy, Internecie. Można także skorzystać z usług specjalistycznych firm pośredniczących, agencji doradztwa personalnego. Poszukiwania nowych osób do pracy prowadzić powinny do uzyskania listy kandydatów, wśród których będzie można przeprowadzić selekcję.

R - Referencje

Referencje - opinia na temat pracownika, dotycząca charakteru i stopnia, w jakim nadaje się on do wykonywania określonej pracy, czy objęcia konkretnego stanowiska. Referencje najczęściej wydawane są przez ostatniego pracodawcę. Referencje wykorzystuje się w procesie rekrutacji, jednakże nie powinno się uzależniać decyzji o zatrudnieniu kandydata tylko na ich podstawie. Osoba wystawiająca referencje, zwykle nie czyni uwag, które w jej mniemaniu mogłyby zaszkodzić danej osobie.

S

S - Szkoła ponadgimnazjalna

do szkół ponadgimnazjalnych zalicza się następujące typy szkół: zasadnicze szkoły zawodowe , licea ogólnokształcące, licea profilowane, technika, uzupełniające licea ogólnokształcące, technika uzupełniające, szkoły specjalne przysposabiające do pracy oraz szkoły policealne.

S - Standard kwalifikacji zawodowych

Standard kwalifikacji zawodowych - Akceptowana przez przedstawicieli pracodawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych partycypujących w gospodarce i rynku pracy norma minimalnych wymagań kwalifikacyjnych, w układzie pięciu poziomów kwalifikacji, z podziałem na kwalifikacje związane z typowymi stanowiskami pracy lub zadaniami zawodowymi oraz cztery rodzaje kwalifikacji: ponadzawodowe, ogólnozawodowe, podstawowe i specjalistyczne dla zawodu, opisujące zbiory niezbędnych umiejętności, wiadomości i cech psychofizycznych odpowiadających zadaniom zawodowym i kwalifikacjom wyodrębnionym w zawodzie (składowe kwalifikacji) i gwarantujących jakość jego wykonywania. Źródło: http://innowacyjneprogramy.pl/?mod=data

S - Szkoły zawodowe

Szkoły zawodowe - to instytucje oświatowo-wychowawcze, umożliwiające młodzieży i dorosłym zdobycie kwalifikacji zawodowych wraz z elementami wykształcenia ogólnego. W Polsce mamy następujące typy szkół zawodowych:

-zasadnicze szkoły zawodowe (3-letnie),

-4-letnie technika,

-szkoły policealne (od 1 do 2,5 roku).

S - Stopa bezrobocia

Stopa bezrobocia - procentowy udział bezrobotnych zarejestrowanych w liczbie ludności aktywnej zawodowo. Ta grupa obejmuje wszystkich zdolnych do pracy w wieku od 15 do 65 (kobiety do 60) roku życia – (także bezrobotnych). Osoby nie osiągające lub przekraczające wymienione granice wieku produkcyjnego stanowią odrębne kategorie, nie związane z pojęciami bezrobocia. Obliczanie stopy bezrobocia = liczba bezrobotnych / liczba czynnych zawodowo x 100.

S - Specjalność

Specjalność - (jest pojęciem węższym od zawodu) jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera część czynności o podobnym charakterze (związanych z wykonywaną funkcją lub przedmiotem pracy) wymagających pogłębionej lub dodatkowej wiedzy i umiejętności, zdobytych w wyniku dodatkowego szkolenia lub praktyki.

S - Szkolenie

Szkolenie - oznacza pozaszkolne zajęcia mające na celu uzyskanie, uzupełnienie lub doskonalenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub ogólnych, potrzebnych do wykonywania pracy, w tym umiejętności poszukiwania pracy.

S - Szkoła policealna

Szkoła policealna - jest to szkoła o czasie trwania nauki nie dłuższym niż 2,5 roku.

Umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie, uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w wybranym zawodzie, po zdaniu egzaminu.

S - Stanowisko pracy

Stanowisko pracy – przestrzeń pracy wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy, w której pracownik lub zespół pracowników wykonują pracę.

 

S - Selekcja

Selekcja - cel badań testowych, którego efektem jest przyjęcie lub odrzucenie osób starających się o określoną pracę albo przyjęcie lud odrzucenie osób starających się o przyjęcie na dany kurs.

S - Samoocena

Samooocena - jest to sposób w jaki oceniamy i postrzegamy samych siebie, swoje zachowanie, efekty pracy, mocne i słabe strony. Analiza tych wszystkich obszarów funkcjonowania  pozwala na stworzenie obrazu własnej osoby. Samoocena powinna być elementem każdego systemu oceniającego pracowników, głównie dlatego, że dzięki niej pracownik jest świadomy oceny własnej osoby, otwarty i dobrze do niej  przygotowany.

Ś

Ś - Świadectwo ukończenia technikum, technikum uzupełniającego i szkoły policealnej

dokument stwierdzający, że dana osoba ukończyła określony typ szkoły zawodowej. Odnotowane są na nim, wystawione przez nauczycieli, oceny końcoworoczne ze wszystkich przedmiotów objętych programem nauczania, ocena z zachowania oraz szczególne osiągnięcia ucznia. Świadectwo wydaje szkoła. Świadectwo to jest niezbędne, aby móc przystąpić do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

Ś - Ścieżka kariery

Ścieżka kariery - narzędzie wykorzystywane do tworzenia planu rozwoju pracowników. Jest to sekwencja stanowisk, które pracownik ma szansę zająć w określonym czasie jeśli spełni określone kryteria, takie jak: kwalifikacje, doświadczenie zawodowe, poprawna realizacja wcześniejszych zadań. Na tej podstawie tych kryteriów przewiduje się, w jakim kierunku i w jakim czasie dany pracownik może awansować, a także, co może w organizacji osiągnąć. Konstruowanie ścieżek kariery musi być skorelowane z innymi planami kadrowymi takimi jak np. planowane szkolenia, przesunięcia, awanse. Świadomość pracownika, że ma kontrolę nad przebiegiem swojej ścieżki kariery ma dużą wartość motywacyjną oraz daje poczucie wpływu na własne losy w firmie.

T

T - Technikum

Technikum - to ponadgimnazjalna szkoła zawodowa, przygotowująca do podjęcia pracy zawodowej i umożliwiająca uzyskanie dyplomu technika i matury. Dla absolwentów 8-letnich szkół podstawowych technika są 4- lub 5-letnie, w zależności od zawodu, a dla absolwentów gimnazjów wszystkie technika są szkołami 4-letnimi.

Kształcenie w technikum odbywa się w dwóch obszarach:

1. kształcenie ogólne, którego zadaniem jest ułatwianie uczniom odpowiedzialnego funkcjonowania w różnych obszarach życia społecznego i przygotowanie do matury. Jest ono realizowane w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla technikum, zatwierdzoną przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;

2. kształcenie zawodowe, które jest oparte na pełnej realizacji podstaw programowych kształcenia w określonym zawodzie na poziomie technika lub równorzędnym. Po ukończeniu szkoły uczeń otrzymuje świadectwo ukończenia technikum, jeśli na zakończenie nauki otrzymał wszystkie oceny pozytywne.

Absolwenci technikum mogą przystąpić do matury oraz do zewnętrznego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Jeśli uzyskają pozytywny wynik z zewnętrznego egzaminu, to otrzymują dyplom technika w danym zawodzie – jego uzyskanie nie zależy od tego, czy absolwent posiada świadectwo dojrzałości, czy nie. Ukończenie technikum i zdanie matury umożliwia dalsze kształcenie w szkołach policealnych lub w szkołach wyższych.

 

T - Temperament

Temperament - ogół biologicznych i psychicznych czynników współtworzących osobowość, podłoże biotypologiczne służące za podstawę charakteru; typowy dla danej jednostki zespół, względnie stałych cech zachowania i procesów psychicznych, uwarunkowanych głównie przez jej właściwości biologiczne

a przejawiających się w różnych formach działania.

T - Test

Test - jest specyficzną procedura diagnozowania. Może być zbiorem zadań, lub pytań, które w wystandaryzowanych warunkach mają wywołać określone rodzaje zachowań i dostarczać wyników o pożądanych właściwościach psychometrycznych, tj. posiadających wysoką rzetelność Umiejętność wysoką trafność.

U

U - Umiejętności zawodowe

to takie, które gwarantują skuteczne wykonywanie zawodu. Określają zdolność człowieka do wykonywania czynności zawodowych, prowadzących do uzyskania zaplanowanego wyniku (realizacji zadania zawodowego). Ich poziom opanowania stanowi o kwalifikacjach zawodowych człowieka. Źródło: E.Goźlińska, Słowniczek – podstawowe pojęcia. Broszura o egzaminie zawodowym dla uczniów techników i szkół policealnych, Warszawa, 2006, http://www.cke.edu.pl/images/stories/EFS/slowniczek_technikum.pdf

U - Umiejętność

Umiejętność - sprawdzona możliwość wykonania odpowiedniej klasy zadań w ramach zawodu (specjalności).

Umiejętności są rozumiane jako gotowość do świadomego działania, opartego na wiedzy oraz konkretnym ruchowym opanowaniu (wyćwiczeniu) określonych czynności z możliwością dostosowania ich do zmiennych warunków. Wyróżniamy: umiejętności intelektualne (które polegają na określaniu różnic i podobieństw, tworzeniu pojęć, formułowaniu sądów na podstawie abstrahowania, dowodzeniu i sprawdzaniu) oraz umiejętności motoryczne, stanowiące możliwość sprawnego i celowego wykonywania określonej czynności.

U - Umiejętności ogólnozawodowe

Umiejętności ogólnozawodowe - to takie, które są niezbędne do wykonywania zadań zawodowych, charakterystycznych zwykle dla grupy zawodów. Jednocześnie umiejętności te stanowią podbudowę do opanowywania kolejnych bardziej złożonych umiejętności.

W

W - Wynik egzaminu

wynik etapu pisemnego egzaminu zawodowego zdającego ustala okręgowa komisja egzaminacyjna na podstawie liczby punktów uzyskanych z elektronicznego odczytania kart odpowiedzi, z każdej części etapu pisemnego oddzielnie. Wynik etapu praktycznego egzaminu zawodowego zdającego ustala komisja okręgowa po elektronicznym odczytaniu wypełnionej karty oceny na podstawie liczby punktów uzyskanych przez zdającego.

W - Wolontariusz

Wolontariusz - każda osoba fizyczna, która dobrowolnie (ochotniczo) i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na rzecz uprawnionych organizacji i instytucji na określonych w ustawie zasadach (Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U.2010.234.1536 j.t.). Wolontariusze mogą wykonywać świadczenie na rzecz organizacji pozarządowych, fundacji i stowarzyszeń oraz na rzecz jednostek organizacyjnych podległych organom administracji publicznej lub nadzorowanych przez te organy (tzw. organizacje pożytku publicznego), z wyłączeniem prowadzonej przez te jednostki działalności gospodarczej.

O faktycznym wolontariacie mówimy w przypadku świadczenia działalności na rzecz innych wykraczającą poza związki rodzinno-koleżeńsko-przyjacielskie.

W - Wiadomości

Wiadomości - to zestaw informacji niezbędnych do ukształtowania określonych umiejętności.

W - Wykluczenie społeczne

Wykluczenie społeczne - brak lub ograniczone możliwości osób i grup uczestnictwa, wpływania, korzystania z podstawowych praw, instytucji publicznych, usług, rynków, które powinny być dostępne dla każdego.

W - Wiek produkcyjny

Wiek produkcyjny – ludność wykonująca pracę przynoszącą dochód oraz bezrobotni; przedział wiekowy przyjęty w statystyce dla potrzeb ekonomii. Według metodologii Głównego Urzędu Statystycznego w wieku produkcyjnym znajdują się:

  • mężczyźni pomiędzy 18. a 65. rokiem życia
  • kobiety pomiędzy 18. a 60. rokiem życia

Wiek produkcyjny dzielony jest dalej na:

  • wiek mobilny - 18–44 lata mężczyźni i kobiety
  • wiek niemobilny - 45–64 lata mężczyźni i 45–59 lat kobiety

Z

Z - Zawód

Zawód - zbiór zadań (zespół czynności) wyodrębnionych w wyniku społecznego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami przez poszczególne osoby i wymagających odpowiednich kwalifikacji (wiedzy i umiejętności), zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu stanowi źródło dochodów.

Zawód może dzielić się na specjalności. Specjalność jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera część czynności o podobnym charakterze (związanych z wykonywaną funkcją lub przedmiotem pracy), wymagających pogłębionej lub dodatkowej wiedzy i umiejętności, zdobytych w wyniku dodatkowego szkolenia lub praktyki.

Z - Zadanie zawodowe

Zadanie zawodowe - celowe, zawodowo zorientowane działanie pracownika, przy zastosowaniu określonych metod, procedur i technik, które pozwalają zakończyć daną jednostkę pracy. Zadanie wynika z pełnionych funkcji  i obowiązków i składa się z poszczególnych czynności. Zadanie wymaga oddziaływania pracownika na takie elementy, jak: wyposażenie, inni ludzie, zwierzęta, informacje, idee, dane, wydarzenia, warunki.

Z - Zainteresowania

Zainteresowania – hobby, pasja, czynność wykonywana dla relaksu w czasie wolnym od obowiązków. Może łączyć się ze zdobywaniem wiedzy w danej dziedzinie, doskonaleniem swoich umiejętności w pewnym określonym zakresie, albo też nawet z zarobkiem — głównym celem pozostaje jednak przyjemność płynąca z uprawiania hobby.

Spotyka się różnorodne podziały zainteresowań zawodowych, a podstawą ich klasyfikacji jest założenie, że istnieją specyficzne zainteresowania związane z uprawianiem poszczególnych zawodów, czy też zawodów należących do określonych grup (np. zawody mechaniczne).

Z - Zajęcia aktywizacyjne

Zajęcia aktywizacyjne - to zajęcia dla bezrobotnych i poszukujących pracy, które mają na celu przygotowanie ich do samodzielnego poszukiwania i podjęcia zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej.

Z - Zawód szkolny

Zawód szkolny - zawód zdobywany w trakcie kształcenia zawodowego. Dla szkolnictwa zawodowego wykaz takich zawodów jest ujęty w dokumencie Klasyfikacja Zawodów Szkolnictwa Zawodowego (rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, Dz.U.2012.7).

Z - Zawód wykonywany

Zawód wykonywany - jest to zespół czynności lub prac, których wykonywanie stanowi główne źródło utrzymania danej osoby i ewentualnie jej rodziny. Zawód wykonywany jest tzw. zawodem gospodarczym, czyli występującym na rynku pracy. Nazewnictwo zawodów gospodarczych jest ujęte w Klasyfikacji Zawodów i Specjalności (zgodnie z rozporządzeniem MPiPS z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania, Dz.U.2010.82.537 z późn. zm.).

Z - Zawód wyuczony

Zawód wyuczony - to zespół wiadomości i umiejętności nabytych w toku przygotowania zawodowego i warunkujących wykonywanie zawodu. Jest określony w świadectwach i dyplomach lub w innych dokumentach potwierdzających nabyte kwalifikacje.

Z - Zasadnicza szkoła zawodowa

Zasadnicza szkoła zawodowa - jest szkołą na podbudowie programowej gimnazjum, przygotowującą ucznia, w ramach realizacji obowiązku nauki, do podjęcia pracy zawodowej i umożliwiającą potwierdzenie kwalifikacji zawodowych w zewnętrznym systemie egzaminacyjnym.

Kształcenie w zasadniczej szkole zawodowej odbywa się w dwóch obszarach:

1. kształcenie ogólne, którego zadaniem jest ułatwianie uczniom odpowiedzialnego funkcjonowania w różnych obszarach życia społecznego. Jest ono realizowane w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla zasadniczej szkoły zawodowej, zatwierdzoną przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;

2. kształcenie zawodowe, które jest oparte na pełnej realizacji podstaw programowych kształcenia w określonym zawodzie, na poziomie robotniczym (czeladniczym). Po ukończeniu szkoły uczeń otrzymuje świadectwo ukończenia szkoły zawodowej, jeśli na zakończenie nauki otrzymał wszystkie oceny pozytywne.

Z - Zwolnienia z egzaminu zawodowego

Zwolnienia z egzaminu zawodowego - od roku szkolnego 2006/2007 laureaci i finaliści turniejów lub olimpiad tematycznych związanych z wybraną dziedziną wiedzy zawodowej są zwolnieni z etapu pisemnego egzaminu zawodowego na podstawie zaświadczenia stwierdzającego uzyskanie tytułu odpowiednio laureata lub finalisty. Zaświadczenie przedkłada się przewodniczącemu szkolnego zespołu nadzorującego. Zwolnienie laureata lub finalisty turnieju lub olimpiady tematycznej z etapu pisemnego egzaminu zawodowego jest równoznaczne z uzyskaniem z części pierwszej i z części drugiej etapu pisemnego egzaminu zawodowego najwyższego wyniku.

Na dyplomie potwierdzającym kwalifikacje zawodowe, w miejscach przeznaczonych na wpisanie wyników egzaminu zawodowego z części pierwszej i z części drugiej etapu pisemnego, wpisuje się „100” (dyplom przewiduje wynik procentowy), oraz zamieszcza się adnotację o zwolnieniu z etapu pisemnego egzaminu zawodowego i posiadanym tytule laureata lub finalisty odpowiednio turnieju lub olimpiady tematycznej.

Wykaz turniejów i olimpiad tematycznych, uprawniających do zwolnienia, dyrektor CKE podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej CKE, nie później niż w czerwcu roku poprzedzającego rok, w którym jest przeprowadzany egzamin zawodowy.

Kalendarz